Şırnak Üniversitesi'nde 8-9 Ekim 2025'te Düzenlenen İbnü'l-Esîr Kardeşler Sempozyumu'nun kitabı yayımlandı. Sempozyumdaki sunumum:  

Özet

Bu sunumun konusu, İslam tarihi el-Kâmil fi’t-târîh ve Musul Zengîler Atabegliği tarihi et-Târîhu’l-bâhir fi’d-devleti’l-Atâbekiyye adlı eserleriyle Haçlı Seferlerine karşı Müslüman mücadelesinin önde gelen müverrihlerinden İzzeddin İbnü’l-Esîr’in (ö. 630/1233) Haçlılar anlatımıdır.  İbnü’l-Esîr, Kudüs’ün Haçlılarca istilasından (492/1099), Hicri takvime göre altmış üç, Milâdî takvime göre altmış bir yıl sonra 555/1160, Haçlı istilasına oldukça yakın bir şehirde Cizre’de (Cezîre-i İbn Ömer) dünyaya gelmiştir. O, I ve II. Haçlı Seferlerinde henüz dünyaya gelmemişse de Kudüs’ün Haçlı istilası altında olduğu devirde yaşayıp Kudüs’ün fethine giden sürece bizzat tanıklık etmiştir. Haçlı istilası ile ilgili yaşananları tanıklardan veya tanıklardan sonraki ilk nesilden dinlemiş, kendi devrinde Haçlılara karşı verilen savaşı da bizzat izleyerek kaydetmiş, kendisinden sonraki İslam tarihçileri ve modern Haçlı araştırmacıları için itibar edilen bir kaynak olarak öne çıkmıştır. Bu kaynak, farklı yönleriyle pek çok çalışmada değerlendirilmiştir. Bu sunumun amacı, İbnü’l-Esîr’le ilgili çalışmalarda başlı başına bir konu olarak ele alınmayan onun Haçlı anlatımını değerlendirmektir. Haçlı istilası, İslam beldelerinde katliam ve göçlere neden olmuş, Müslümanların zihninde acılardan müteşekkil bir tablo oluşturmuştur. İbnü’l-Esîr’in çocukluk ve gençlik yılları ise bu istilaya karşı zaferlerin kazanılmaya başlandığı, Haçlılara savaşa teşvik yönünde güçlü bir dilin oluştuğu bir döneme denk gelmiştir. Dolayısıyla İbnü’l-Esîr için Haçlı anlatımı, acılara yol açan bir düşmanın anlatımıdır. Bundan yola çıkılarak İbnü’l-Esîr’in Haçlıları anlatırken duygularına hâkim olmayacağı düşünülebilir. Oysa bu çalışmanın tespitine göre İbnü’l-Esîr, Haçlıları neredeyse fotoğraf nesnelliğiyle anlatmaya çalışmış, onların yol açtığı acıları dramatize etmekten kaçınırken onların antlaşmalara sadık kalmak gibi yönlerine de açıkça yer vermiştir. Sunumun, İbnü’l-Esîr’le ilgili olmakla beraber onun etki alanı düşünüldüğünde Müslüman tarihçilerin düşman anlatımındaki yaklaşımının anlaşılmasına katkı sunacağı düşünülmektedir.

Tam metin: https://abdulkadirturan.com/tema/blog/uploads/reklamlar/Abdulkadir_Turan_Ybnul-Esir_HaclYlar.pdf